Welke juridische regels gelden voor houtstookbeleid binnen de Omgevingswet?

Deze juridische kennisbank legt uit welke wettelijke kaders, bestuursrechtelijke principes en juridische randvoorwaarden relevant zijn bij gemeentelijk houtstookbeleid.


Onderwerpen zoals de zorgplicht, Stookwijzer, spoor-0, de evenredigheidstoets nieuwe stijl, lokale risicoanalyse, Awb 3:2, Awb 3:4 worden afzonderlijk uitgelegd en juridisch gestructureerd

Introductie kenniscentrum juridische instrumenten en regels

Dit kenniscentrum beschrijft welke juridische instrumenten gemeenten gebruiken of onderzoeken rond houtstook, welke randvoorwaarden daarbij gelden en hoe deze juridisch samenhangen.

De centrale juridische vraag is of gemeenten houtstook mogen beperken of verbieden. Volgens de juridische analyse binnen dit kenniscentrum ontbreekt momenteel een zelfstandige juridische grondslag voor generieke gemeentelijke houtstookverboden onder de Omgevingswet.

Hieronder worden de belangrijkste juridische onderwerpen kort toegelicht. Via de buttons kunt u per onderwerp aanvullende informatie vinden.

Zorgplicht en de Omgevingswet

De zorgplicht binnen de Omgevingswet wordt vaak genoemd bij discussies over houtstook. De Memorie van Toelichting van de Omgevingswet beschrijft de zorgplicht echter primair als een vangnetbepaling voor situaties waarin specifieke regels ontbreken of onvoldoende voorzien. Daarbij speelt juridisch de vraag in hoeverre de zorgplicht gebruikt kan worden als grondslag voor generieke beleidsregels, zoals stookbeperkingen op basis van weersomstandigheden.

De Stookwijzer en de Omgevingswet

De Stookwijzer is een informatief instrument dat weersomstandigheden en mogelijke rookverspreiding inzichtelijk maakt. Daarbij speelt juridisch de vraag in hoeverre de Stookwijzer gebruikt kan worden als basis voor handhaving, sanctionering of generieke gebruiksbeperkingen.

Spoor-0 en de evenredigheidstoets nieuwe stijl

Bij dwingende maatregelen spelen proportionaliteit en subsidiariteit een belangrijke rol. Op basis van jurisprudentie van de Raad van State is de evenredigheidstoets nieuwe stijl zwaarder gaan meewegen binnen het bestuursrecht. Daarbij speelt juridisch de vraag of eerst voldoende is gekeken naar minder beperkende alternatieven voordat zwaardere maatregelen worden ingezet.

Lokale risicoanalyse

Een lokale risicoanalyse wordt gebruikt om te beoordelen of lokaal beleid juridisch en bestuurlijk voldoende onderbouwd kan worden. Daarbij spelen lokale causaliteit, meetbaarheid, proportionaliteit en de vraag naar aantoonbare lokale onderbouwing een belangrijke rol.

Overlast en hinder

Binnen het houtstookdossier wordt steeds vaker gesproken over hinder, geur en overlast. Juridisch is daarbij van belang dat de APV primair ziet op openbare orde, veiligheid en leefbaarheid.

Wanneer begrippen als hinder en overlast feitelijk worden gebruikt voor emissies, rook, luchtkwaliteit of gezondheidsrisico’s, blijft het juridische kader van de Omgevingswet van toepassing. Hierdoor ontstaan belangrijke juridische vragen over de afbakening tussen APV-beleid en milieurecht.