lokale risicoanalyse

Een lokale risicoanalyse is bedoeld om gemeentelijke maatregelen feitelijk en juridisch te onderbouwen. Bij houtstook ontstaat daarbij de vraag of lokale blootstelling, causaliteit en gezondheidsrisico’s voldoende meetbaar en objectief vaststelbaar zijn om generieke gemeentelijke maatregelen juridisch te kunnen dragen.

Wat is een lokale risicoanalyse?

Een lokale risicoanalyse is een bestuurlijke en juridische onderbouwing waarmee een overheid probeert vast te stellen:

welke lokale risico’s aanwezig zijn;
welke bronnen daaraan bijdragen;
welke effecten lokaal optreden;
en waarom maatregelen noodzakelijk en proportioneel zijn.

Binnen het bestuursrecht speelt een lokale risicoanalyse een belangrijke rol bij:

proportionaliteit;
causaliteit;
uitvoerbaarheid;
handhaafbaarheid;
en de evenredigheidstoets nieuwe stijl.

Een risicoanalyse moet daarbij voldoende concreet, objectief en toetsbaar zijn.

Wat betekent een lokale risicoanalyse bij houtstook?

Bij houtstook ontstaat juridisch de vraag in hoeverre gemeentelijke maatregelen lokaal feitelijk kunnen worden onderbouwd.

Daarbij spelen onder meer de volgende vragen:

welke bron veroorzaakt welke lokale belasting;
welke lokale blootstelling ontstaat daadwerkelijk;
welke effecten zijn lokaal aantoonbaar;
en in hoeverre maatregelen gekoppeld kunnen worden aan concrete lokale situaties.

Binnen houtstookbeleid ontstaat daardoor een belangrijk onderscheid tussen:

emissie;
rookverspreiding;
concentratie;
blootstelling;
en daadwerkelijke lokale effecten.

Landelijke emissiecijfers geven daarbij niet automatisch inzicht in concrete lokale situaties.

Waarom is lokale causaliteit belangrijk?

Gemeentelijke maatregelen moeten voldoende gekoppeld kunnen worden aan aantoonbare lokale situaties en concrete lokale effecten.

Daarbij speelt juridisch de vraag:

of bronnen voldoende herleidbaar zijn;
of lokale blootstelling objectief kan worden vastgesteld;
en of maatregelen feitelijk aansluiten op de situatie die gereguleerd wordt.

Lokale causaliteit speelt daardoor een centrale rol bij:

proportionaliteit;
motivering;
uitvoerbaarheid;
handhaafbaarheid;
en juridische onderbouwing.

Welke voorwaarden gelden voor gemeentelijke onderbouwing?

Bij gemeentelijke houtstookmaatregelen spelen onder meer de volgende voorwaarden een belangrijke rol:

feitelijke lokale onderbouwing;
objectieve en toetsbare gegevens;
aantoonbare lokale causaliteit;
proportionaliteit;
meetbaarheid;
uitvoerbaarheid;
handhaafbaarheid;
zorgvuldige voorbereiding (Awb 3:2);
evenredigheidstoets nieuwe stijl (Awb 3:4).

Ook moet duidelijk zijn:

welke lokale situatie gereguleerd wordt;
welke norm wordt gebruikt;
en hoe maatregelen juridisch en feitelijk worden beoordeeld.

Welke rol spelen emissie, blootstelling en meetbaarheid?

Binnen houtstookbeleid ontstaat juridisch onderscheid tussen:

emissie aan de bron;
verspreiding in de omgeving;
lokale concentratie;
blootstelling;
en daadwerkelijke lokale effecten.

Landelijke emissiecijfers zeggen daardoor niet automatisch iets over:

lokale blootstelling;
individuele situaties;
of concrete lokale gezondheidsbelasting.

Daarnaast speelt de vraag in hoeverre lokale blootstelling juridisch en feitelijk voldoende objectief meetbaar kan worden vastgesteld voor gebruik binnen gemeentelijk beleid, handhaving en generieke maatregelen.

Kan een lokale risicoanalyse voor houtstook voldoende worden ingevuld?

Binnen de huidige juridische en feitelijke discussies rond houtstook ontstaat een fundamenteel probleem bij het opstellen van een lokale risicoanalyse voor generieke gemeentelijke maatregelen.

Voor een juridisch houdbare risicoanalyse moeten gemeenten onder meer kunnen aantonen:

welke lokale blootstelling ontstaat;
welke bron daarvoor verantwoordelijk is;
welke concrete lokale effecten optreden;
en waarom generieke maatregelen noodzakelijk en proportioneel zijn.

Tegelijk bestaat discussie over:

het ontbreken van lokaal toepasbare meetmethoden;
het onderscheid tussen emissie en daadwerkelijke blootstelling;
achtergrondbelasting van andere bronnen;
de dynamische invloed van weersomstandigheden;
en de herleidbaarheid van lokale effecten naar individuele bronnen of generieke gebruikersgroepen.

Daardoor ontstaat juridisch de vraag in hoeverre generieke gemeentelijke maatregelen voldoende lokaal en objectief onderbouwd kunnen worden.

Conclusie

Een lokale risicoanalyse vormt een noodzakelijke randvoorwaarde voor generieke gemeentelijke houtstookmaatregelen. Voor zulke maatregelen moeten gemeenten aantonen:

welke lokale risico’s bestaan;
welke lokale blootstelling optreedt;
welke bronnen daaraan bijdragen;
en waarom maatregelen proportioneel en noodzakelijk zijn.

Bij houtstook ontstaat daarbij een fundamenteel juridisch en praktisch probleem: landelijke emissiecijfers zeggen niets over concrete lokale blootstelling of lokale gezondheidsbelasting. Tegelijk ontbreken lokaal toepasbare en juridisch toetsbare methoden om dergelijke blootstelling betrouwbaar vast te stellen en te koppelen aan generieke maatregelen.

Zonder aantoonbare lokale causaliteit, meetbare lokale risico’s en objectieve beoordelingsmethoden ontbreekt daardoor de noodzakelijke lokale onderbouwing voor generieke gemeentelijke beperkingen of dwingende maatregelen rond houtstook.

Casusgerichte beoordeling van concrete hinder kan wel plaatsvinden, maar dat is juridisch iets anders dan het onderbouwen van generiek gemeentelijk beleid of algemene gebruiksbeperkingen.